Last Updated:
General Knowledge: ಇಂದು ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವುದು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಟಾಕೀಸ್ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಂದಿನ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಅಂದರೆ ಮಾಲ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ವಾತಾವರಣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದ್ರೆ, ಈ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ಯಾಕೆ ಗುಟ್ಕಾ ಉಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬೀಡಿ-ಸಿಗರೇಟ್ ಸೇದುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
General Knowledge: ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ (Theater) ಸಿನಿಮಾ (Cinema) ನೋಡ್ತಿದ್ರೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗುಟ್ಕಾ ಪೀಕು, ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಡಿ-ಸಿಗರೇಟ್ ಹೊಗೆ, ಸೀಟಿನ ಹಿಂದೆ ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿ ಸಿಪ್ಪೆ… ಇದೇ ಕಾಮನ್ ಸೀನ್. ಆದ್ರೆ ಅದೇ ಜನ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಸೈಲೆಂಟ್ ಆಗ್ಬಿಡ್ತಾರೆ. ಉಗಿಯೋದಿಲ್ಲ, ಬೀಡಿ ಸೇದೋದಿಲ್ಲ, ಕ್ಯೂನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ತಾರೆ, “ಎಕ್ಸ್ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ” ಅಂತಾರೆ. ಟಿಕೆಟ್ ಬೆಲೆ ₹300 ದಾಟಿದ್ರೆ ಜನರ ವರ್ತನೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ? AC ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದ್ರೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತಾ? ಅಸಲಿಗೆ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ (Multiplex) ಒಳಗೆ ಜನ ‘ಸಭ್ಯರಾಗೋದರ’ ಹಿಂದಿನ ಸೈಕಾಲಜಿ ಏನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಇಂಟರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಹಿತಿ…
ಅಂದಹಾಗೆ, ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡುವ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗುಟ್ಕಾ ಕಲೆ, ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಡಿ ಹೊಗೆ, ಸೀಟಿನ ಕೆಳಗೆ ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿ ಸಿಪ್ಪೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಅದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ. ಉಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಟಿಕೆಟ್ ದರ ₹300 ದಾಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಜನರ ಸಂಸ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ? ಈ ವರ್ತನೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
ಮನುಷ್ಯ ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ಜಾಸ್ತಿ ಹಣ ತೆತ್ತಾಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ₹100 ಟಿಕೆಟ್ಗೆ ಸಿಗುವ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ₹350 ಟಿಕೆಟ್ಗೆ ಸಿಗುವ ‘ಪ್ರೀಮಿಯಂ’ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ದುಬಾರಿ ಕಾರ್ಪೆಟ್, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಹಾಲ್, ಸ್ವಚ್ಛ ವಾಶ್ರೂಂ ನೋಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. “ಇಷ್ಟೊಂದು ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದೀನಿ, ಜಾಗ ಗಲೀಜು ಮಾಡಬಾರದು” ಎಂಬ ಯೋಚನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಸಂಕ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಫ್ಯಾಲಸಿ’ಯ ಪಾಸಿಟಿವ್ ರೂಪ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ನ ಮೂಲೆಮೂಲೆಯಲ್ಲೂ CCTV ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಸಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್ಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಗೇಟ್ನಲ್ಲೇ ತಪಾಸಣೆ, ಒಳಗೆ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧ, ಉಗಿದರೆ ದಂಡ ಎಂಬ ಬೋರ್ಡ್ಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಫೈನ್ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಯಾರೂ ನೋಡಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಧೈರ್ಯ ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ‘ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡ್ತಾರೆ’ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ತರುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಗುಂಪಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಗೆ ಬರುವ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡ್ರೆಸ್ಕೋಡ್ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕಸವನ್ನು ಡಸ್ಟ್ಬಿನ್ಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉಗಿದರೆ ಅಥವಾ ಬೀಡಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಈ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಜುಗರ’ವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಜನ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಜಾಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ‘ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ’ಯ ಸಾರ.
ಕೊನೆಗೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಜನರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಇದ್ದರೆ ಅದೇ ಜನರು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಚಿತ್ರಣವೇ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ವಾತಾವರಣ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಪರಿಸರ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಾವೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರುತ್ತೇವೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಉಗಿಯದಿರಲು, ಬೀಡಿ ಸೇದದಿರಲು 3 ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಒಂದು: ‘ಪೇಯ್ಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್’. ಜಾಸ್ತಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಳಕು ಮಾಡೋಕೆ ಮನಸ್ಸು ಬರಲ್ಲ. ಎರಡು: ‘ಸರ್ವೈಲೆನ್ಸ್ ಎಫೆಕ್ಟ್’. CCTV, ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ, ಸ್ಟಾಫ್ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇರುತ್ತೆ. ಫೈನ್ ಹಾಕ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋ ಭಯ. ಮೂರು: ‘ಸೋಶಿಯಲ್ ಪ್ರೆಶರ್’. ಸುತ್ತ ಇರೋರು ಕ್ಲೀನ್ ಶರ್ಟ್, ಶೂ ಹಾಕಿರ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉಗಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋ ಮುಜುಗರ. ಬೇಸಿಕ್ ಆಗಿ ವಾತಾವರಣ ಮನುಷ್ಯನ ವರ್ತನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಾವೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿರ್ತೀವಿ. ಇದೇ ರೂಲ್ಸ್ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಊರುಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತೆ ಅಲ್ವಾ?
