ಈತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಸ್ರೋದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಜನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ (DoS) ಜುಲೈ 14 ರಂದು ಹೊಸ ಆಂತರಿಕ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಿವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗಗನಯಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರಾಜೀನಾಮೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ (DoS) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರಾಜಿನಾಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಹಲವಾರು ಇಸ್ರೋ ಮೂಲಗಳು, ಕನಿಷ್ಠ 100 ರಿಂದ 120 ರ ನಡುವೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 80 ಜನರು URSC ಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ. VSSC ಯಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ಜನರು ಹೊರಟುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಸರಿಸುಮಾರು 120 ರವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇರಬಹುದು’ ಎಂದು ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಗಾಗಿ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಬಿಡ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೋರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅನುಭವಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇಸ್ರೋದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಆರ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ರಾಜೀನಾಮೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ಗಗನಯಾನದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲಸ ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಈ ಹೊಸ ಆದೇಶದ ನಂತರ, ಇಸ್ರೋದ ಕೇಂದ್ರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಯಾರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಗನಯಾನದಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ.
ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಫಾರಸಿನೊಂದಿಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜೀನಾಮೆ ಕುರಿತ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನುರಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಸ್ರೋ ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹಂತವು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.
ಹೆಸರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಇಸ್ರೋ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈಗಾಗಲೇ ಅಂತರ-ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ನೌಕರರ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ‘ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಇದೆ, ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೆಲಸ ಹೇಗೋ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಇಸ್ರೋ ಒಳಗೆ ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟು ಸವಾಲಿನದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆಯು ಹಾಲಿ ಇರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶವು ಮಾಜಿ ಇಸ್ರೋ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕಳವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ, ಅವರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮಾತ್ರ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ನಿವೃತ್ತ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು, ‘ಇಂತಹ ಸುತ್ತೋಲೆಗಳು ಆಳವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಹೊರಡಿಸಬಾರದಿತ್ತು. ಜನರು ಹೊರಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಸಲಹೆಗಾರರು ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲ. ನಾಯಕತ್ವವು ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ’ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆದರು.
ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ನಿಜವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೇಳಿದರು. ಜನರು ಕೆಲಸ ಬಿಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವುದು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಇಸ್ರೋ ಗಗನಯಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ವಿಫಲ ಉಡಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ಪಿಎಸ್ಎಲ್ವಿಯ ಮರಳುವಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದೆ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅನುಭವಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
