ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಜಗತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಡತನ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಣ ಸೇರುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ನೆಹರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ ಅಂದರೆ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ನವಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.

ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತು ನೆಹರೂ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ಭಿನ್ನ. ಚೀನಾ ಸವಾಲು, ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಡುವೆ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ‘ಮಲ್ಟಿ-ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್’ ಎಂಬ ಹೊಸ ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಕ್ವಾಡ್ (Quad) ಬಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾರತವೇ, ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗೆ ಹಳೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದೆ ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಬಂಧ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಪ್ತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದು, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲುದಾರ. ಕ್ವಾಡ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಮುರಿಯದೆ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ರೋಚಕ ನಡೆ.

ಜಿ-20 ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ (Global South) ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗೆ ಜಿ-20 ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೀಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ. ನೆಹರೂ ಅವರು ಅಲಿಪ್ತ ದೇಶಗಳ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೋದಿ ಅವರು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನೆಹರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸವಾಲಿತ್ತು, ಇಂದಿನ ಮೋದಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅಂದಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು, ಇಂದಿನ ನೀತಿ ಮಲ್ಟಿ-ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಟಿವ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣಗಳು.

ನೆಹರೂ ಅವರು ಬಣಗಳ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ದೂರ ಇಟ್ಟರೆ, ಮೋದಿ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಬಣಗಳ ಜೊತೆ ನಿಂತು ಭಾರತದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸವಾಲುಗಳಿದ್ದವು. ಇಂದಿನ ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಈ ಮಲ್ಟಿ-ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ತಂತ್ರದ ನಿಜವಾದ ಜಯ.